Categorie archief: Metamodel Monsters

Een van de belangrijkste kernonderdelen van NLP is het metamodel. Het metamodel is overgenomen van Virginia Satir die de regels van het metamodel gebruikte in haar gezinstherapie. Je gebruikt het metamodel op twee manieren. Of om heel precies te communiceren (zowel tijdens het spreken/schrijven als tijdens het luisteren/lezen) door met de regels van het metamodel na te gaan of er geen relevante details worden weggelaten, verdraaid of gegeneraliseerd. Of om mensen te beïnvloeden door de regels expres en bewust fout te doen.

Er zijn drie soorten NLP metamodel monsters:

– het NLP metamodel-vraag monster;
– het NLP metamodel-klaag monster;
– het NLP metamodel-overtreedt monster.

Het NLP metamodel vraag monster

Het NLP metamodel vraag monster

Het NLP metamodel vraag monster

Als je in de modus van heel precies communiceren bent, dan is het zaak om wanneer een relevant detail wordt weggelaten, verdraaid of gegeneraliseerd dit in de communicatie aan de orde te stellen. Er zijn vele manieren om dit goed te doen. Helaas maakt het NLP metamodel-vraag monster de fout om ook waar er geen sprake is van relevantie toch te zeuren dat er iets is weggelaten, verdraaid of gegeneraliseerd. Het gebrek aan relevantie is de eerste NLP boobytrap waar dit NLP monster in trapt. De volgende NLP boobytrap waar dit NLP monster in trapt, is dat ook nog eens de verkeerde vraag wordt gesteld. Bijna alle communicatie overtreedt namelijk tegelijkertijd verschillende regels van het metamodel. Als iets relevant blijkt te zijn, dan is het in tweede instantie belangrijk dat je goed selecteert welke overtreding je als eerste aanspreekt.

Stel bijvoorbeeld dat er iemand bij je komt en die persoon zegt: “Ik heb een depressie.” De verkeerde reactie is dan om de metamodel-vraag te stellen: “Waar ben je depressief over?” Als een NLP trainer dit onderwijst, heb je te maken met een NLP metamodel-vraag monster. De goede metamodel-vraag is namelijk: “Hoe weet je dat je een depressie hebt?” Vragen waar iemand depressief over is, geeft je informatie om mensen depressief te maken. Dat is natuurlijk de verkeerde richting. Wanneer je vraagt hoe iemand weet dat hij een depressie heeft, dan werk je richting een oplossing voor de depressie omdat de persoon dan meer naar wat hij daadwerkelijk ervaart wordt gevraagd in plaats van naar hoe hij die ervaring labelt.

Tenslotte is de derde boobytrap waar een NLP monster intrapt het in hoge mate verkeerd begrijpen van het metamodel. Een goed voorbeeld hiervan is de beschrijving van het metamodel op Wikipedia. Die beschrijving is vast gemaakt door een of meerdere NLP monsters want de schrijvers demonstreren een groot gebrek aan begrip voor het metamodel.

Het ergste voorbeeld hierbij is het denominaliseren van het woord “energie”. Bij denominaliseren ben je op zoek naar het achterliggende proces van een zelfstandig naamwoord dat naar een abstract begrip verwijst zoals “energie” misschien is. Misschien, omdat “energie’ ook kan verwijzen naar iets heel fysieks als een batterij of benzine en dan is het onmogelijk om te denominaliseren. Van groot belang bij het denominaliseren is dat er in de beschrijving van het achterliggende proces geen nieuwe zelfstandig naamwoorden overblijven die naar een abstract begrip verwijzen, want dan verwissel je de ene verdraaiing van de werkelijkheid voor de ander. Op Wikipedia is het voorbeeld van denominaliseren nog triester omdat er geeneens een nieuw abstract begrip wordt geïntroduceerd. Want volgens de NLP monsters van Wikipedia is het achterliggende proces van “energie” “energie krijgen”! Dit slaat nergens op en duidt op een groot onbegrip van het metamodel. Helaas zie je dit bij veel NLP trainers gebeuren. Er zijn dan ook heel wat NLP metamodel-vraag monsters.

Het NLP metamodel-klaag monster

Het NLP metamodel-klaag monster

Het NLP metamodel-klaag monster

Het NLP metamodel-klaag monster is een NLP trainer die erover klaagt dat iemand anders op relevante wijze de regels van het metaprogramma overtreedt. Op zich is daar niets mis mee. Tenzij de ander bewust en expres de regels van het metamodel overtreedt in het kader van de tweede manier van communiceren binnen NLP: het beïnvloeden van mensen.

Op zich is het prima wanneer iemand anders je expres probeert te beïnvloeden door bewust de regels van het metamodel te overtreden om inhoudelijk aan te geven dat de poging tot beïnvloeding is gestrand omdat je de overtreding doorhebt. Daar is niks mis mee. Wat een NLP trainer tot een NLP monster maakt, is hierover klagen zonder dat de NLP trainer inhoudelijk kan aangeven wat er mis is met de communicatie.

Ook hier zijn er twee NLP boobytraps. In de eerste NLP boobytrap stapt de NLP trainer indien hij geeneens weet dat je het metamodel op twee manieren kan gebruiken. Helaas zijn er nog veel te veel NLP trainers die ten onrechte denken dat je met NLP alleen maar leert om heel precies te communiceren. Zij hebben weinig tot geen oog voor communiceren om te beïnvloeden, hetgeen binnen NLP en al het menselijke veel belangrijker is. Voor de meeste mensen geldt dat het maar voor 10% nut heeft om heel precies te communiceren en dat het beter is om 90% van de tijd bezig te zijn met mensen te beïnvloeden. NLP trainers die daar geen erg in hebben en vervolgens gaan klagen dat andere mensen NLP wel goed gebruiken, zijn NLP monsters.

De tweede boobytrap waar NLP trainers met regelmaat intuinen, is bovendien te weinig van het metamodel te begrijpen om inhoudelijk te kunnen aangeven welke regel van het metamodel wordt overtreden, waarom dit relevant is en wat de oneigenlijke beïnvloeding die daarachter schuilgaat dan te heeft betekenen. Alleen maar klagen over het overtreden van het metamodel zonder inhoudelijk aan te geven waarom dat in het voorliggende geval een probleem is, maakt een NLP trainer tot een NLP monster.

Het metamodel-overtreedt monster

Het metamodel-overtreedt monster

Het metamodel-overtreedt monster

Wat een NLP trainer ook tot een NLP monster maakt, is wanneer hij per ongeluk en onbewust op een relevante manier de regels van het metamodel overtreedt terwijl hij probeert om precies te communiceren. Hoewel de meeste NLP trainers vooral bezig zijn mensen te beïnvloeden, ook al hebben ze dat zelf vaak niet door, is het schrijnend om te zien dat als ze een keer tevergeefs proberen om iets te verduidelijken zij vaak helaas op relevante wijze het metamodel overtreden.

De twee manieren van communiceren binnen NLP kan je ook onderscheiden als aan de ene kant beïnvloeden en aan de andere kant verduidelijken. Het is prima om de regels van het metamodel te overtreden wanneer je aan het beïnvloeden bent zolang je dit maar expres en bewust doet. Ben je echter bezig met verduidelijken dan is het uit den boze om expres op een relvante manier de regels van het metamodel te overtreden. Omdat bijna alle communicatie altijd wel een paar regels van het metamodel overtreedt, betekent dit dat je als NLP trainer heel precies dient te communiceren wanneer je bezig bent met verduidelijken. Dat vraagt inderdaad nogal wat van de NLP trainer, maar van een NLP trainer mag je dan ook wel wat verwachten.

Wat een NLP trainer tot een NLP monster maakt, is wanneer hij iets probeert te verduidelijken en dan per ongeluk en zonder dat hij het doorheeft op een relevante wijze het metamodel overtreedt. Wat een NLP trainer tot een groot NLP monster maakt, is als hij wanneer hij op zijn relevante overtredingen wordt gewezen deze overtredingen negeert. Wat een NLP trainer tot een nog groter NLP monster maakt, is als hij tenslotte ook nog eens gaat klagen over het gebruik van het metamodel en stelt dat mensen niet zo moeten zeuren met het metamodel. Dat is namelijk de wereld op zijn kop!